जग अनेकदा यश फक्त उपलब्धींमध्ये मोजते. किती सामने जिंकले, किती विक्रम केले, किती वेळा लोकांच्या अपेक्षांवर खरे उतरले. पण फार कमी लोकांना हे समजते की, एखाद्या व्यक्तीची खरी ताकद फक्त त्याने केलेल्या कामांमध्ये नाही, तर त्या गोष्टींमध्येही दडलेली असते ज्या करण्यास त्याने नकार दिला. जगातील प्रसिद्ध टेनिसपटू नाओमी ओसाकाची कथा देखील काही अशीच आहे. तिने फक्त जिंकणेच शिकले नाही, तर योग्य वेळी ‘नाही’ म्हणायला देखील शिकले आणि कदाचित हेच तिची सर्वात मोठी ताकद बनले. जपानची ओसाका जशी जशी यशस्वी होत गेली, तसतसे तिच्या आजूबाजूला अपेक्षांचे वर्तुळ देखील वाढत गेले, जसे की उत्कृष्ट कामगिरी, हसू, मुलाखती, प्रत्येक व्यासपीठावर उपस्थिती. ओसाकाने देखील बऱ्याच काळापर्यंत प्रत्येकाला आनंदी ठेवण्याचा प्रयत्न केला. ती सांगते, ‘मला नेहमी वाटायचे की, जर मी एखाद्या गोष्टीसाठी नकार दिला तर लोक निराश होतील.’ पण हळूहळू ही सवय ओझे बनू लागली. सततचे काम, मानसिक ताण, स्वतःला प्रत्येक वेळी सिद्ध करण्याचा प्रयत्न याने तिला थकून टाकले. बाहेरून ती एक यशस्वी खेळाडू दिसत होती, पण आतून एक संघर्ष सुरू होता. त्यानंतर त्यांनी २०२१ च्या फ्रेंच ओपनमधून माघार घेण्याचा निर्णय घेतला. हा निर्णय क्रीडा जगतासाठी धक्कादायक होता. टीकाही झाली, प्रश्नही उपस्थित झाले. पण ओसाकासाठी हा केवळ एक निर्णय नव्हता, तर स्वतःला वाचवण्याची सुरुवात होती. त्या म्हणतात, ‘त्यावेळी मला पहिल्यांदा समजले की, लोक माझ्याकडून ज्या गोष्टींची अपेक्षा करतात, त्या सर्व गोष्टी करण्याची मला गरज नाही. स्वतःला वाचवणेही महत्त्वाचे असते.’ हाच तो टप्पा होता, जिथे ‘नाही’ म्हणणे त्यांची सर्वात मोठी ताकद बनले. त्यांना जाणवले की, प्रत्येक वेळी इतरांना आनंदी करण्याच्या प्रयत्नात माणूस स्वतःला हरवून बसतो. अनेकदा नकार देणे ही कमजोरी नसून, स्वतःप्रतीची जबाबदारी असते. ओसाकाने हळूहळू मर्यादा निश्चित करण्यास सुरुवात केली. त्यांनी अशा कामांपासून दूर राहण्यास सुरुवात केली, ज्यात त्यांचे मन लागत नव्हते. मानसिक शांततेला प्राधान्य देणे शिकले. आई झाल्यानंतर त्यांची विचारसरणी आणखी मजबूत झाली. आता त्यांचा प्रत्येक निर्णय केवळ त्यांच्यासाठीच नव्हे, तर मुलीसाठीही होता. ओसाकाने सांगितले, ‘आता जेव्हा मी ‘नाही’ म्हणते, तेव्हा मला अपराधी वाटत नाही कारण मला माहीत आहे की, मी माझ्या शांततेसाठी आणि कुटुंबाच्या सुरक्षिततेसाठी असे करत आहे.’ 28 वर्षीय ओसाकाची कथा फक्त यशस्वी खेळाडूची कथा नाही. ही अशा व्यक्तीची कथा आहे, ज्याने जगाला समजावून सांगितले की यश फक्त प्रत्येक संधी साधल्याने मिळत नाही. अनेकदा आयुष्यात पुढे जाण्यासाठी हे ठरवणे महत्त्वाचे असते की आपल्याला काय करायचे नाही, आणि कदाचित याच कारणामुळे त्यांचे सर्वात मजबूत शस्त्र कोणताही टेनिस शॉट नाही, तर योग्य वेळी सांगितलेले एक छोटेसे ‘नाही’ बनले.
