बातमी ऐका (Marathi Voice Reader)
बीड : यंदा पावसाच्या अनियमिततेमुळे आणि पाण्याच्या कमतरतेमुळे जिल्ह्यातील अनेक शेतकऱ्यांना सोयाबीन पिकाचा मोठा फटका बसला आहे. काही शेतकऱ्यांना एकरी एक क्विंटल उत्पादन मिळवणेही कठीण झाले आहे. मात्र अशा प्रतिकूल परिस्थितीतही मोगरा येथील तुकाराम राठोड यांनी नियोजनबद्ध शेतीच्या जोरावर चांगले उत्पादन मिळवले आहे. त्यांनी आपल्या तीन एकर शेतीमध्ये सोयाबीनच्या केवळ तीन बॅगा पेरल्या आणि अवघ्या 500 रुपयांच्या खर्चात तब्बल 32 क्विंटल सोयाबीनचे उत्पादन घेतले. त्यांच्या या प्रयोगामुळे दुष्काळातही योग्य नियोजन किती महत्त्वाचे असते हे समोर आले आहे.
यंदा पावसाची अनिश्चितता लक्षात घेऊन राठोड यांनी शेतीचे नियोजन केले. पीक घेताना अनावश्यक खर्च टाळण्यावर त्यांनी भर दिला. तसेच कृषी विभागाच्या सल्ल्यानुसार पिकाची काळजी घेतली. उपलब्ध साधनांचा योग्य वापर करून कमी खर्चात उत्पादन कसे वाढवता येईल याकडे त्यांनी लक्ष दिले. शेतीमध्ये वाढता खर्च आणि उत्पादनातील घट यामुळे शेतकरी अडचणीत असताना राठोड यांनी कमी खर्चात चांगले उत्पादन घेण्याचा प्रयत्न यशस्वी केला आहे.
तुकाराम राठोड यांना तीन एकरांतून मिळालेला 32 क्विंटल सोयाबीनचा उतारा विशेष लक्षवेधी ठरत आहे. त्यांना सरासरी एकरी साडेदहा क्विंटलच्या आसपास उत्पादन मिळाले आहे. यंदा अनेक शेतकऱ्यांच्या शेतात सोयाबीनची वाढ अपेक्षेप्रमाणे झाली नाही. काही ठिकाणी एकरी एक क्विंटल उत्पादन मिळणेही अवघड झाले. अशा परिस्थितीत राठोड यांनी मिळवलेले उत्पादन इतर शेतकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरू शकते. मात्र उत्पादन हे जमिनीचा प्रकार, पाऊस आणि पिकाच्या परिस्थितीवरही अवलंबून असते.
सोयाबीन पिकावरील कीड नियंत्रणासाठी राठोड यांनी दशपर्णी अर्क तयार करण्यासाठी घरगुती साहित्याचा वापर केला. यासाठी दोन किलो गूळ, दोन किलो मिरची आणि अर्धा किलो लसूण या साहित्याचा उपयोग करण्यात आला. याशिवाय गंधक सापळे आणि चिकट सापळ्यांचाही वापर केला. पिकावरील किडींचे निरीक्षण आणि नियंत्रण करण्यासाठी अशा उपाययोजना उपयुक्त ठरू शकतात. रासायनिक निविष्ठांवरील खर्च कमी करण्याच्या दृष्टीनेही हा प्रयत्न महत्त्वाचा आहे. मात्र दशपर्णी अर्काचा वापर कृषी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनानुसार करणे आवश्यक आहे.
दुष्काळसदृश परिस्थितीतही तुकाराम राठोड यांनी केलेली नियोजनबद्ध शेती आता इतर शेतकऱ्यांसाठी आदर्श ठरू शकते. तीन एकरांत केवळ तीन बॅगा सोयाबीनची पेरणी, अवघा 500 रुपये खर्च आणि 32 क्विंटल उत्पादन ही त्यांच्या शेतीची वैशिष्ट्ये आहेत. शेतीमध्ये केवळ जास्त खर्च करूनच चांगले उत्पादन मिळते असे नाही तर योग्य नियोजन, कृषी विभागाचे मार्गदर्शन आणि पिकाची वेळेवर काळजी घेणेही महत्त्वाचे आहे. राठोड यांच्या प्रयोगातून कमी खर्चात शेती करण्याचा आणि उपलब्ध साधनांचा योग्य वापर करण्याचा संदेश मिळत आहे.
