भारताचा युवा ग्रँडमास्टर आर. प्रज्ञानानंदाने इतिहास रचत नॉर्वे चेस 2026 चे विजेतेपद पटकावले आहे. 20 वर्षीय प्रज्ञानानंदा हा टूर्नामेंट जिंकणारा पहिला भारतीय खेळाडू ठरला आहे. अंतिम फेरीत त्याने जर्मनीच्या विन्सेंट कीमरला हरवून ही कामगिरी केली. टूर्नामेंटच्या शेवटच्या दिवशी प्रज्ञानानंदा 15 गुणांसह तिसऱ्या स्थानावर होता. त्याने क्लासिकल सामना जिंकून 3 गुण मिळवले आणि एकूण 18 गुणांसह विजेतेपद पटकावले. अंतिम फेरीत बाजी पलटली, वेस्ली टायब्रेकर जिंकूनही हरला स्पर्धेच्या शेवटच्या फेरीत अमेरिकन ग्रँडमास्टर वेस्ली सो 15.5 गुणांसह अव्वल स्थानी होते. पण त्यांची लढत बरोबरीत सुटली आणि निर्णय आर्मागेडन टायब्रेकरमध्ये गेला. यामुळे प्रज्ञानानंदासाठी विजेतेपद जिंकण्याचा मार्ग मोकळा झाला. वेस्ली सो यांनी टायब्रेकर जिंकला, पण त्यांना फक्त 1.5 गुण मिळाले. अशा प्रकारे त्यांचे एकूण 17 गुण झाले, जे प्रज्ञानानंदापेक्षा एक कमी होते. फ्रान्सचे अलीरजा फिरोजा 15.5 गुणांसह तिसऱ्या स्थानावर राहिले. शेवटच्या फेरीत मॅग्नस कार्लसनने गुकेशला हरवले, पण तेही विजेतेपद जिंकू शकले नाहीत. कार्लसन 13 गुणांसह 5व्या स्थानावर राहिले. प्रज्ञानानंदाने वर्ल्ड नंबर-1 कार्लसनला दोनदा हरवले या स्पर्धेच्या सुरुवातीच्या फेरीत प्रज्ञानानंदाची कामगिरी सामान्य होती, पण नंतरच्या लढतींमध्ये त्यांनी शानदार पुनरागमन केले. त्यांच्या सर्वात मोठ्या यशांपैकी एक म्हणजे वर्ल्ड नंबर-1 आणि सात वेळा नॉर्वे चेस चॅम्पियन मॅग्नस कार्लसनला दोनदा क्लासिकल लढतींमध्ये हरवणे. आनंद आणि गुकेशही नॉर्वे चेस विजेतेपद जिंकू शकले नव्हते प्रज्ञानानंदाने ते करून दाखवले जे भारतीय बुद्धिबळाचे दिग्गज विश्वनाथन आनंदही करू शकले नव्हते. सध्याचे विश्वविजेते डी. गुकेशही अजूनपर्यंत ही स्पर्धा जिंकू शकलेले नाहीत. 2013 मध्ये सुरू झालेल्या या स्पर्धेत पहिल्यांदाच एखाद्या भारतीयाने विजेतेपद पटकावले आहे. प्रज्ञानानंदा दुसऱ्यांदा नॉर्वे चेसमध्ये खेळत होता. गुकेश 8 गुणांसह सहाव्या (शेवटच्या) स्थानावर राहिला. नॉर्वे चेसचा आर्मागेडन फॉरमॅट काय आहे? नॉर्वे चेस स्पर्धा दरवर्षी होणाऱ्या जगातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि रोमांचक बुद्धिबळ स्पर्धांपैकी एक आहे. या वर्षी ही स्पर्धा 25 मे ते 5 जून 2026 पर्यंत पहिल्यांदाच नॉर्वेची राजधानी ओस्लो येथे आयोजित करण्यात आली होती. यात ओपन आणि महिला अशा दोन्ही गटांत केवळ 6-6 खेळाडूंनी भाग घेतला होता, जे आपापसात दोन-दोन वेळा भिडले. जर दोन खेळाडूंमधील क्लासिकल सामना ड्रॉ झाला, तर निर्णय सडन-डेथ (आर्मागेडन) गेमने घेतला जातो. यात पांढऱ्या मोहऱ्यांच्या खेळाडूला जास्त वेळ मिळतो, पण त्याला कोणत्याही परिस्थितीत जिंकावे लागते. सामना ड्रॉ झाल्यास, काळ्या मोहऱ्यांच्या खेळाडूला विजेता मानून अतिरिक्त गुण दिला जातो. यामुळे प्रत्येक फेरीत निकाल लागणे निश्चित होते.
