बातमी ऐका (Marathi Voice Reader)
बीड : यंदा पाण्याची कमतरता भासू शकते असा अंदाज लक्षात घेऊन शेतकऱ्यांनी वेळीच पाण्याचं नियोजन करणं गरजेचं आहे. बीड जिल्ह्यातील दासखेड येथील शेतकरी अतुल रसाळ यांनीही पाण्याचं महत्त्व ओळखून शेतीचं नियोजन केलं आहे. पावसाळ्यात शेततळं भरून घेऊन त्यातील पाण्याचा वापर वर्षभर करण्याची व्यवस्था त्यांनी केली आहे. मागील चार वर्षांपासून ते शेती करत असून पाण्याचं योग्य व्यवस्थापन आणि पीक नियोजनाच्या जोरावर ते अवघ्या दीड एकरांत तीन पिकं घेतात.
अतुल रसाळ हे आपल्या शेतात झेंडू, खरबूज आणि शिमला मिरची अशी तीन पिकं टप्प्याटप्प्याने घेतात. एकाच पिकावर अवलंबून न राहता उपलब्ध क्षेत्राचा योग्य वापर करण्यावर त्यांचा भर असतो. त्यासाठी प्रत्येक पिकाच्या हंगामानुसार लागवडीचं नियोजन केलं जातं. दीड एकर क्षेत्रात वर्षभर तीन पिकं घेण्याच्या या पद्धतीमुळे कमी जमिनीतून अधिक उत्पादन मिळवण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. पाण्याची उपलब्धता लक्षात घेऊन पीक नियोजन केल्यास शेतीतील अडचणी कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
यंदा पाण्याची टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन पाण्याचा प्रत्येक थेंब जपून वापरणं महत्त्वाचं आहे. अतुल रसाळ यांनी पावसाळ्यात शेततळ्यात पाणी साठवून ठेवण्यावर भर दिला आहे. पाऊस झाल्यानंतर उपलब्ध पाणी वाहून जाऊ न देता त्याचा साठा केला जातो. याच पाण्याचा वापर पुढील काळात शेतीसाठी करता येतो. पावसावर पूर्णपणे अवलंबून न राहता पाण्याची साठवणूक केल्यामुळे पिकांना पाणी देण्याचं नियोजन करणं शक्य होतं.
शेतीसाठी ते ठिबक सिंचन पद्धतीचा वापर करतात. या पद्धतीत पिकांच्या मुळाशी आवश्यकतेनुसार पाणी देता येतं आणि पाण्याचा अपव्यय कमी करण्यास मदत होते. शेततळ्यात साठवलेलं पाणी ठिबकद्वारे वापरून ते वर्षभर शेती करण्याचं नियोजन करतात. अतुल रसाळ हे शेतकरी योग्य नियोजन करून दीड एकर क्षेत्रातून वर्षाला सात ते आठ लाख रुपयांपर्यंत ते नफा मिळवतात. खरं तर उत्पादन, बाजारभाव आणि शेतीवरील खर्चावर उत्पादन अवलंबून असतो.
दासखेडसह बीड जिल्ह्यातील अनेक भागांना दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करावा लागतो. अशा परिस्थितीत पावसाळ्यात पाणी साठवणं, ठिबक सिंचनाचा वापर करणं आणि उपलब्ध पाण्यानुसार पिकांची निवड करणं महत्त्वाचं ठरतं. अतुल रसाळ यांनी पाण्याची संभाव्य कमतरता लक्षात घेऊन केलेलं नियोजन इतर शेतकऱ्यांसाठीही अभ्यासण्यासारखं आहे. पाणीटंचाई निर्माण झाल्यानंतर उपाय शोधण्याऐवजी आधीच पाण्याची साठवणूक आणि काटकसरीने वापर करण्यावर भर दिल्यास शेतीचं नुकसान कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
