बातमी ऐका (Marathi Voice Reader)
अमरावती : यावर्षी पावसाच्या अनियमिततेमुळे आणि प्रतिकूल परिस्थितीमुळे अनेक शेतकऱ्यांच्या शेतातील पिके वाया गेली आहेत. काही शेतकऱ्यांना उत्पादन खर्चही भरून काढता आलेला नाही. कुठे शेतजमीन ओसाड पडली, तर कुठे हातातोंडाशी आलेले पीक नष्ट झाले. अशा परिस्थितीत अमरावती जिल्ह्यातील अंजनगाव बारी येथील शेतकरी रविंद्र मेटकर यांनी मात्र कमी खर्चात सोयाबीनचे चांगले उत्पादन घेऊन आशेचा किरण दाखवला आहे. त्यांनी अवघ्या दोन एकर क्षेत्रात 26 क्विंटल सोयाबीनचे उत्पादन घेतले आहे. त्यांच्या या प्रयोगाची परिसरात चर्चा होत आहे.
दोन एकरांत 26 क्विंटल उत्पादन
शेती करताना योग्य वाणाची निवड, लागवडीची पद्धत आणि पिकांचे योग्य व्यवस्थापन यांना विशेष महत्त्व असते. रविंद्र मेटकर यांनी याच बाबींवर लक्ष केंद्रित करत सोयाबीनची लागवड केली. त्यांनी 22 जून रोजी बूस्टर हुतूतू या वाणाची टोकण पद्धतीने पेरणी केली. पारंपरिक पद्धतीपेक्षा नियोजनबद्ध लागवड करण्यावर त्यांनी भर दिला.
त्यांनी शेतात बेड तयार करून त्यावर सोयाबीन आणि तुरीची लागवड केली. यामध्ये एक ओळ तूर आणि दोन ओळी सोयाबीन अशी पद्धत अवलंबली. या लागवडीसाठी त्यांनी 25 किलो वजनाच्या सोयाबीन बियाण्यांच्या दोन बॅग वापरल्या. म्हणजेच, दोन एकर क्षेत्रासाठी एकूण 50 किलो बियाण्यांचा वापर केला. या नियोजनातून त्यांना दोन एकरांत तब्बल 26 क्विंटल सोयाबीनचे उत्पादन मिळाले.
कोंबडी खत आणि पंचामृत फवारणीवर भर
सोयाबीनच्या उत्पादनासाठी मोठ्या प्रमाणात खर्च करावा लागतो, अशी अनेक शेतकऱ्यांची धारणा असते. बियाणे, खते, कीटकनाशके आणि फवारण्यांवर होणारा खर्च वाढत असल्याने शेतीचा ताळेबंद जुळवणेही कठीण झाले आहे. मात्र, रविंद्र मेटकर यांनी कमी खर्चात पीक घेण्याचा प्रयत्न केला.
त्यांनी सोयाबीन पिकासाठी कोंबडी खताचा वापर केला. तसेच पिकावर पंचामृताची फवारणी केली. या व्यवस्थापनावर भर देत त्यांनी उत्पादन मिळवले. महागड्या निविष्ठांवर मोठा खर्च करण्याऐवजी उपलब्ध साधनांचा योग्य वापर करण्याचा त्यांचा प्रयत्न या प्रयोगातून दिसून येतो.
अनेक शेतकऱ्यांच्या पदरी निराशा, तर मेटकरांना चांगले उत्पादन
सध्याच्या परिस्थितीत अनेक शेतकऱ्यांना शेतीतून अपेक्षित उत्पन्न मिळवणे कठीण झाले आहे. काहींनी पिकांच्या मशागतीपासून फवारण्यांपर्यंत मोठा खर्च केला; मात्र, प्रतिकूल परिस्थितीमुळे त्यांच्या हाती अपेक्षित उत्पादन आले नाही. परिणामी, अनेक शेतकऱ्यांना उत्पादन खर्चही वसूल करता आलेला नाही.
अशा परिस्थितीत रविंद्र मेटकर यांनी दोन एकरांत 26 क्विंटल सोयाबीनचे उत्पादन घेतल्याने त्यांच्या प्रयोगाकडे लक्ष वेधले जात आहे. कमी खर्चात शेतीचे नियोजन कसे करता येऊ शकते, याचे उदाहरण म्हणून त्यांच्या शेतीकडे पाहिले जात आहे.
योग्य नियोजनातून शेतीत यश मिळवण्याचा प्रयत्न
शेतीमध्ये प्रत्येक हंगामात एकसारखे उत्पादन मिळेलच असे नाही. हवामान, पावसाचे प्रमाण, जमिनीचा प्रकार आणि पिकांचे व्यवस्थापन अशा अनेक बाबींवर उत्पादन अवलंबून असते. त्यामुळे एका शेतकऱ्याला मिळालेले यश प्रत्येक शेतात तंतोतंत मिळेलच असे नाही. मात्र, उपलब्ध साधनांचा योग्य वापर, लागवडीचे नियोजन आणि खर्चावर नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न इतर शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त ठरू शकतो.
अंजनगाव बारी येथील रविंद्र मेटकर यांनी कमी खर्चात दोन एकरांत 26 क्विंटल सोयाबीनचे उत्पादन घेतले आहे. प्रतिकूल परिस्थितीतही नियोजनबद्ध शेती करण्याचा त्यांचा हा प्रयत्न निश्चितच लक्षवेधी आहे.
