एखादी वस्तू केवळ उपयोगापुरती मर्यादित न राहता इतिहासाची जिवंत साक्षीदार कशी ठरू शकते, याचे उदाहरण सध्या नेवासे नगरपंचायत कार्यालयात पाहायला मिळत आहे. येथे ७३ वर्षे जुने एक लाकडी कपाट आहे. त्याला १९५३ सालचे कॅलेंडर आतून चिकटवलेले आहे. आठवणी जपणारा हा ऐतिहासिक ठेवा आजही शासकीय कारभारात निष्ठेने कार्यरत आहे. विशेष म्हणजे, हा ऐतिहासिक ठेवा सहाय्यक प्रकल्प अधिकारी सुनील गोसावी यांच्या शोधक नजरेला प्रथम पडला आणि त्यातूनच या कपाटाच्या इतिहासाचा रंजक पट उजेडात आला. नेवासे खुर्द येथे २१ मार्च १९४० रोजी ग्रामपंचायतीची स्थापना झाल्यानंतर प्रशासकीय कामकाजाची सुरुवात झाली होती. त्यानंतर १९५३ पासून हे लाकडी कपाट कार्यालयीन वापरात असल्याचे मानले जाते. त्या काळापासून आजपर्यंत अनेक सरपंच, ग्रामसेवक आणि शेकडो कर्मचारी बदलले, मात्र या कपाटाने प्रशासनाच्या प्रत्येक टप्प्याला शांतपणे साथ दिली आहे. सन २०१६ मध्ये ग्रामपंचायतीचे रूपांतर ‘नेवासा नगरपंचायत’ मध्ये झाल्यानंतर सर्व जुने दस्तऐवज, नोंदी आणि साहित्यासह हे ऐतिहासिक कपाटही नगरपंचायतीकडे हस्तांतरित झाले. सध्या जनगणना लिपिक राजेश्वर सोनवणे हे आपल्या दैनंदिन कामकाजासाठी या कपाटाचा नियमित वापर करीत आहेत. आधुनिक काळातील लोखंडी व डिजिटल कपाटांच्या जमान्यातही या लाकडी कपाटावरील मूळ खिळे, चाव्या ठेवण्यासाठी केलेली जुनी व्यवस्था तसेच कपाट बंद करण्यासाठी वापरला जाणारा पारंपरिक लाकडी कोंडा आजही जशाच्या तसा टिकून आहे, हीच या कपाटाची सर्वात मोठी खासियत ठरली आहे. दशकानुदशके प्रशासकीय बदल पाहणारे हे कपाट केवळ एक फर्निचर नसून नेवासे शहराच्या प्रशासकीय इतिहासाचा जिवंत दस्तऐवज बनले आहे. काळ बदलला, व्यवस्था बदलल्या, पण या कपाटाने मात्र आपली उपयोगिता आणि ओळख कायम ठेवली आहे. हे कपाट प्रशासकीय परंपरेची आठवण हे कपाट आपल्या प्रशासकीय परंपरेची अत्यंत अमूल्य आठवण आहे. कपाटाची ही ऐतिहासिक पार्श्वभूमी पाहता, पुढील शंभर वर्षांपर्यंतही त्याचे योग्य पद्धतीने जतन करण्याचा आमचा मानस आहे, अशी प्रतिक्रिया नगराध्यक्ष डॉ. करणसिंह घुले, उपनगराध्यक्ष शालिनी सुखदान आणि जनगणना लिपिक राजेश्वर सोनवणे यांनी दिली.
