धारावीचा चेहरामोहरा बदलणार!:सिंगापूर-हाँगकाँगच्या धर्तीवर पुनर्विकास; 2028 पर्यंत 10 हजार घरे देण्याचे फडणवीस सरकारचे लक्ष्य

आशियातील सर्वात मोठ्या झोपडपट्ट्यांपैकी एक असलेल्या धारावीचा चेहरामोहरा येत्या काही वर्षांत पूर्णपणे बदलणार आहे. सिंगापूर आणि हाँगकाँगमधील आधुनिक गृहनिर्माण प्रकल्पांच्या धर्तीवर धारावीचा पुनर्विकास करण्यात येणार असून, हा प्रकल्प केवळ इमारती उभारण्यापुरता मर्यादित नसून धारावीकरांच्या सर्वांगीण विकासाचा आराखडा असल्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट केले. सोमवारी सह्याद्री अतिथीगृहात झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत त्यांनी प्रकल्पाचा आढावा घेत महत्त्वाच्या सूचना दिल्या. ‘धारावीकरच प्रकल्पाच्या केंद्रस्थानी असले पाहिजेत’ मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट केले की, धारावी पुनर्विकास प्रकल्प राबवताना तेथील नागरिकांचे हित, त्यांची उपजीविका आणि स्थानिक वैशिष्ट्ये यांना सर्वोच्च प्राधान्य दिले पाहिजे. धारावी हा केवळ निवासी परिसर नसून हजारो लघुउद्योग, व्यवसाय आणि रोजगाराचे केंद्र आहे. त्यामुळे पुनर्विकासामुळे नागरिकांच्या रोजगारावर परिणाम होणार नाही, याची विशेष काळजी घेण्याचे निर्देश त्यांनी दिले. “धारावीचा पुनर्विकास म्हणजे फक्त उंच इमारती बांधणे नव्हे, तर तेथील लोकांचे जीवनमान उंचावणे आहे. त्यामुळे धारावीतील नागरिकच या प्रकल्पाच्या केंद्रस्थानी असले पाहिजेत,” असे फडणवीस म्हणाले. अदानी समूहाकडून सादरीकरण धारावी पुनर्विकास प्रकल्प राज्य सरकार आणि अदानी समूहाच्या संयुक्त सहभागातून राबविला जात आहे. बैठकीदरम्यान अदानी समूहाकडून प्रकल्पाचे सविस्तर सादरीकरण करण्यात आले. या बैठकीला गृहनिर्माण राज्यमंत्री डॉ. पंकज भोयर, धारावी पुनर्विकास प्रकल्पाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. महेंद्र कल्याणकर, अदानी समूहाचे प्रणव अदानी आणि अनिल सरदाना यांच्यासह वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. 2028 पर्यंत 10 हजार घरे देण्याचे लक्ष्य धारावी पुनर्विकासाच्या पहिल्या टप्प्यात 2028 पर्यंत किमान 10 हजार घरांचे बांधकाम पूर्ण करून ती पात्र नागरिकांना देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी यासाठी आवश्यक असलेले सर्व प्रशासकीय निर्णय आणि मंजुरी वेळेत मिळाल्या पाहिजेत, असे निर्देश दिले. त्यांनी सांगितले की, प्रकल्पासाठी लागणाऱ्या विविध विभागांच्या मंजुरी एका ठिकाणी आणि जलदगतीने मिळाव्यात यासाठी स्वतंत्र ‘सिंगल विंडो’ स्वरूपाचा विशेष कक्ष तयार करण्यात येणार आहे. देशातील पहिला मल्टी-मोडल ट्रान्सपोर्ट हब उभारणार या प्रकल्पातील सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे धारावीत उभारला जाणारा देशातील पहिला अत्याधुनिक मल्टी-मोडल ट्रान्सपोर्ट हब. या केंद्रातून पश्चिम रेल्वे, मध्य रेल्वे, हार्बर रेल्वे आणि विविध मेट्रो मार्ग एकमेकांशी जोडले जाणार आहेत. यामुळे मुंबईतील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेला मोठी चालना मिळणार आहे. विशेष म्हणजे, या केंद्रात विमान प्रवाशांसाठी ‘सिटी चेक-इन’ सुविधादेखील उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. त्यामुळे विमानतळावर जाण्यापूर्वीच प्रवाशांना शहरातच चेक-इन करण्याची सुविधा मिळू शकते. 42 महिन्यांत पुनर्वसन इमारती पूर्ण करण्याचा आराखडा प्रकल्पाच्या सादरीकरणात पुनर्वसन इमारतींचे बांधकाम 42 महिन्यांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट असल्याची माहिती देण्यात आली. माटुंगा परिसरातील पुनर्वसन प्रकल्पासाठी 39 महिन्यांचा कालावधी निश्चित करण्यात आला आहे. प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यातील काम मार्च 2028 पर्यंत पूर्ण करून घरे लाभार्थ्यांच्या ताब्यात देण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. त्यामुळे पुढील दोन ते तीन वर्षांत धारावीतील अनेक कुटुंबांना आधुनिक घरांमध्ये स्थलांतरित होता येणार आहे. मुंबईच्या विकासातील महत्त्वाचा टप्पा धारावी पुनर्विकास प्रकल्प हा केवळ महाराष्ट्रातील नव्हे तर देशातील सर्वात मोठ्या शहरी पुनर्विकास योजनांपैकी एक मानला जातो. अनेक दशकांपासून रखडलेल्या या प्रकल्पाला आता वेग मिळत असल्याचे चित्र दिसत आहे. सरकारच्या मते, प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर धारावीचा चेहरामोहरा पूर्णपणे बदलेल आणि जागतिक दर्जाचे निवासी, व्यावसायिक आणि वाहतूक केंद्र म्हणून हा परिसर विकसित होईल. धारावी प्रकल्पावर सर्वांचे लक्ष धारावी पुनर्विकास प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीवर आता संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे. पुनर्वसन, रोजगार, पायाभूत सुविधा आणि वाहतूक व्यवस्था या सर्व बाबींमध्ये हा प्रकल्प यशस्वी ठरला तर मुंबईच्या शहरी विकासाचा नवा आदर्श निर्माण होऊ शकतो. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिलेल्या वेळापत्रकानुसार 2028 पर्यंत पहिल्या टप्प्याचे काम पूर्ण होणार का, याकडे धारावीकरांसह संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.