बातमी ऐका (Marathi Voice Reader)
बीड : पिकांवर कीड आणि रोगांचा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर शेतकरी पिकांचे संरक्षण करण्यासाठी विविध कीटकनाशके, बुरशीनाशके किंवा तणनाशकांची फवारणी करतात. मात्र फवारणी करताना योग्य काळजी न घेतल्यास औषधांचा संपर्क त्वचा, डोळे किंवा श्वसनमार्गाशी येऊन आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे फवारणीपूर्वी औषधाच्या बाटलीवरील लेबल आणि सूचना काळजीपूर्वक वाचणे, शिफारशीत प्रमाणातच औषध वापरणे आणि कृषी तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनानुसार फवारणी करणे आवश्यक आहे. वेगवेगळी औषधे स्वतःहून मिसळण्याऐवजी त्यांची सुसंगतता तपासणेही महत्त्वाचे आहे. याबाबत बीड जिल्ह्यातील कृषी तज्ज्ञ दत्तप्रसाद भोसले यांनी शेतकऱ्यांनी फवारणी करताना विशेष खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले आहे.
फवारणी करताना शरीराचा औषधाशी थेट संपर्क होणार नाही याची विशेष काळजी घ्यावी. हातमोजे, पूर्ण बाह्यांचे कपडे, लांब पँट, गमबूट, डोळ्यांचे संरक्षण करणारे चष्मे आणि गरजेनुसार मास्क किंवा योग्य श्वसन संरक्षण साधनांचा वापर करावा. फवारणी करताना हाताने चेहरा, डोळे किंवा तोंडाला स्पर्श करू नये. फवारणीच्या वेळी तंबाखू, गुटखा, पान, चहा किंवा खाद्यपदार्थ घेणे टाळावे. लहान मुले, गर्भवती महिला आणि पाळीव प्राणी यांना फवारणीच्या ठिकाणापासून दूर ठेवावे.
फवारणी करताना वाऱ्याची दिशा लक्षात घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेने फवारणी केल्यास औषधाचे सूक्ष्म थेंब शरीरावर किंवा श्वासातून आत जाण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे शक्यतो सकाळी किंवा संध्याकाळी, वारा कमी असताना फवारणी करावी. अतिवारा, पाऊस किंवा अत्यंत उष्ण हवामानात फवारणी टाळावी. फवारणी करताना नोजलमधून गळती होत नाही ना, पंप व्यवस्थित आहे का आणि उपकरणे सुरक्षित आहेत का याची तपासणी आधीच करावी.
फवारणी पूर्ण झाल्यानंतर हात, चेहरा आणि शरीर साबणाने स्वच्छ धुवावे आणि वापरलेले कपडे इतर कपड्यांपासून वेगळे धुवावेत. फवारणीदरम्यान वापरलेली उपकरणे सुरक्षित ठिकाणी स्वच्छ करावीत. औषधांचे रिकामे डबे किंवा बाटल्या घरगुती वापरासाठी कधीही वापरू नयेत. उरलेली औषधे अन्नधान्य, पशुखाद्य, पाण्याचे स्रोत आणि घरापासून दूर, मूळ पॅकिंगमध्ये आणि मुलांच्या आवाक्याबाहेर सुरक्षित ठेवावीत. फवारणीनंतर शेतात पुन्हा प्रवेश करण्यासाठी औषधाच्या लेबलवरील सुरक्षित प्रतीक्षा कालावधीचे पालन करावे.
फवारणी दरम्यान औषध डोळ्यात, त्वचेवर किंवा तोंडातून गेले किंवा औषधाच्या संपर्कानंतर चक्कर येणे, मळमळ, उलट्या, डोकेदुखी, श्वास घेण्यास त्रास किंवा त्वचेवर तीव्र जळजळ यांसारखी लक्षणे दिसली तर काम तात्काळ थांबवावे. दूषित कपडे काढून प्रभावित भाग स्वच्छ पाण्याने धुवावा आणि आवश्यक असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. उपचारासाठी जाताना शक्य असल्यास संबंधित कीटकनाशकाचे पॅकेट किंवा लेबल सोबत न्यावे. योग्य संरक्षण साधने, सुरक्षित फवारणी पद्धत आणि औषधाच्या सूचनांचे काटेकोर पालन केल्यास पिकांचे संरक्षण करताना स्वतःचे आणि कुटुंबाचे आरोग्यही सुरक्षित ठेवता येते.
