बातमी ऐका (Marathi Voice Reader)
सक्तवसुली संचालनालयाचे (ईडी) विशेष संचालक सत्यव्रत कुमार यांनी सेवेची 11 वर्षे शिल्लक असतानाच अचानक स्वेच्छानिवृत्ती जाहीर केल्याने प्रशासकीय वर्तुळात अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. सध्या सिलीगुडी येथे कार्यरत असलेल्या सत्यव्रत कुमार यांनी यापूर्वी सुमारे 11 वर्षे मुंबईत सहसंचालक म्हणून काम पाहिले होते. मुंबईतील या प्रदीर्घ कार्यकाळात त्यांनी नीरव मोदी, मेहुल चोक्सी आणि पंजाब नॅशनल बँक घोटाळा यांसारख्या मोठ्या आर्थिक गैरव्यवहारांसह नवाब मलिक यांची अटक, तसेच अनिल देशमुख आणि संजय राऊत यांच्याशी संबंधित अशा अनेक ‘हायप्रोफाईल’ प्रकरणांचा तपास हाताळला होता. अशा संवेदनशील केसेस हाताळणारे अधिकारी म्हणून सतत चर्चेत असलेल्या कुमार यांनी अचानक स्वेच्छानिवृत्तीचा मार्ग का पत्करला, याविषयी आता विविध तर्कवितर्क लढवले जात आहेत. भारतीय महसूल सेवेतील (सीमाशुल्क आणि अप्रत्यक्ष कर) 2004 च्या बॅचचे अधिकारी असलेले सत्यव्रत कुमार हे 2013 मध्ये सक्तवसुली संचालनालयात (ईडी) सहसंचालक म्हणून मुंबईत रुजू झाले होते. मुंबई युनिटचे प्रमुख या नात्याने त्यांनी अनेक हाय-प्रोफाईल प्रकरणांचा तपास अत्यंत कौशल्याने हाताळला होता. त्यांच्या या महत्त्वपूर्ण योगदानामुळे 2022 मध्ये त्यांना या केंद्रीय तपास यंत्रणेत ऑक्टोबर 2026 पर्यंत काम करण्यासाठी विशेष मुदतवाढही देण्यात आली होती. मुंबईत प्रदीर्घ काळ सेवा बजावल्यानंतर, सप्टेंबर 2024 मध्ये त्यांची ईडीचे विशेष संचालक म्हणून कोलकाता येथे बदली करण्यात आली होती. पंजाब नॅशनल बँक घोटाळ्याचा तपास सत्यव्रत कुमार यांच्या नेतृत्वाखाली सक्तवसुली संचालनालयाने (ईडी) अनेक मोठ्या आर्थिक घोटाळ्यांचा तपास केला. यामध्ये हिरे व्यावसायिक नीरव मोदी आणि मेहुल चोक्सी यांच्याशी संबंधित तब्बल 12500 कोटी रुपयांचा पंजाब नॅशनल बँक (पीएनबी) घोटाळा, तसेच फरार उद्योगपती विजय मल्ल्याच्या बंद पडलेल्या ‘किंगफिशर एअरलाइन्स’शी निगडीत 9200 कोटी रुपयांच्या बँक कर्ज घोटाळ्याचा प्रामुख्याने समावेश होता. या अत्यंत गुंतागुंतीच्या आणि मोठ्या रकमेच्या प्रकरणांचा तपास करण्यात कुमार यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. अनेक मोठ्या प्रकरणांमध्ये सत्यव्रत कुमार यांचा सहभाग याव्यतिरिक्त, ड्रग्ज माफिया इक्बाल मेमन ऊर्फ इक्बाल मिर्ची याच्यावरील दहशतवादी वित्तपुरवठा (टेरर फंडिंग) प्रकरण, ‘येस बँक’चे संस्थापक राणा कपूर यांच्याशी संबंधित ‘येस बँक-डीएचएफएल’ गैरव्यवहार आणि लाखो डॉलर्सच्या ‘महादेव ऑनलाइन सट्टेबाजी’ ॲप प्रकरणातील ‘पीएमएलए’ (PMLA) तपासातही सत्यव्रत कुमार यांचा महत्त्वपूर्ण सहभाग होता. अनेक संवेदनशील गुन्ह्यांचा तपास यशस्वीपणे मार्गी लावूनही, 2025 मध्ये केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या नियुक्ती समितीने त्यांचा ‘ईडी’मधील कार्यकाळ कमी करून त्यांना पुन्हा त्यांच्या मूळ विभागात म्हणजेच ‘केंद्रीय अप्रत्यक्ष कर आणि सीमाशुल्क मंडळात’ परत पाठवण्याचा निर्णय घेतला होता.
