आज जुळून आला ‘ब्ल्यू मून’चा योग:खगोलप्रेमींसाठी पर्वणी, अंधश्रद्धांपासून दूर राहण्याचे आवाहन‎

आकाश निरीक्षकांसाठी आणि खगोलप्रेमींसाठी हा रविवार विशेष ठरणार आहे. ३१ मे रोजी आकाशात दुर्मिळ ‘ब्ल्यू मून’ पाहण्याची संधी मिळणार असून, या महिन्यातील दुसरी पौर्णिमा असल्याने या चंद्राला ‘ब्ल्यू मून’ असे संबोधले जाते. विशेष म्हणजे या घटनेचा चंद्राच्या रंगाशी कोणताही संबंध नसून, तो नेहमीप्रमाणेच दिसणार असल्याचे खगोल अभ्यासकांनी स्पष्ट केले आहे. मे महिन्याची पहिली पौर्णिमा १ मे रोजी झाली होती. पौर्णिमांमधील सरासरी अंतर सुमारे २९ दिवस १२ तासांचे असल्याने महिन्याच्या सुरुवातीला पौर्णिमा आल्यास त्याच महिन्याच्या शेवटी दुसरी पौर्णिमा येते. यालाच खगोलशास्त्रात ‘ब्ल्यू मून’ असे संबोधले जाते. त्यामुळे यंदाचा मे महिना खगोलीय दृष्टिकोनातून विशेष ठरत आहे. खगोल अभ्यासकांच्या मते, ब्ल्यू मून हा अत्यंत दुर्मिळ योग असून साधारणपणे दर ३० महिन्यांनी तो अनुभवायला मिळतो. यापूर्वी हा योग ३० ऑगस्ट २०२३ रोजी आला होता. आता पुन्हा रविवार, दि. ३१ मे रोजी तो दिसणार असून पुढील ब्ल्यू मूनसाठी ३१ डिसेंबर २०२८ पर्यंत प्रतीक्षा करावी लागणार आहे. ब्ल्यू मूनबाबत समाजात विविध समज-गैरसमज आढळून येतात. काही जणांना या दिवशी चंद्र निळ्या रंगाचा दिसेल अशी अपेक्षा असते. मात्र खगोलशास्त्रीयदृष्ट्य ा हा चंद्र इतर कोणत्याही पौर्णिमेच्या चंद्राप्रमाणेच असतो. त्याच्या रंगात किंवा आकारात कोणताही विशेष बदल होत नाही. स्काय वॉच ग्रुप, यवतमाळच्या वतीने नागरिकांना या खगोलीय घटनेकडे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. अवकाशातील घटनांशी संबंधित अंधश्रद्धांवर विश्वास न ठेवता खगोलशास्त्राचा अभ्यास करण्याची गरज असल्याचे मत संस्थेच्या पदाधिकाऱ्यांनी व्यक्त केले आहे. एकाच महिन्यात दोन पौर्णिमा येतात तेव्हा दुसऱ्या पौर्णिमेच्या चंद्राला ‘ब्ल्यू मून’ म्हटले जाते. हा केवळ कालगणनेशी संबंधित प्रकार असून त्याचा चंद्राच्या रंगाशी किंवा स्वरूपाशी काहीही संबंध नसतो. त्यामुळे ३१ मे रोजी चंद्र निळा दिसेल अशी अपेक्षा ठेवण्याचे कारण नाही.