बातमी ऐका (Marathi Voice Reader)
बीड : पावसाळ्याच्या दिवसांत जनावरांमध्ये संसर्गजन्य आजारांचा धोका वाढत असून लाळ्या-खुरकूत अर्थात फुट अँड माउथ डिसीज या आजाराबाबत पशुपालकांनी विशेष काळजी घेण्याची गरज आहे. नित्रुड येथील पशुवैद्यकीय चिकित्सालयात कार्यरत पशुवैद्यकीय अधिकारी संजय राठोड यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, लाळ्या-खुरकूत प्रतिबंधक लसीकरणाचा टप्पा 13 ऑगस्टपासून सुरू झाला असून 29 सप्टेंबर 2026 पर्यंत हा फेज चालणार आहे. त्यामुळे परिसरातील पशुपालकांनी आपल्या जनावरांचे लसीकरण वेळेत करून घ्यावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
लाळ्या-खुरकूत हा विषाणूमुळे होणारा अत्यंत संसर्गजन्य आजार आहे. गायी, म्हशी, शेळ्या, मेंढ्या तसेच डुकरांमध्ये हा आजार होऊ शकतो. बाधित जनावराच्या तोंडात, जिभेवर, ओठांवर तसेच खुरांच्या मधल्या भागात फोड येतात. हे फोड फुटल्यानंतर जखमा होतात आणि जनावराच्या तोंडातून मोठ्या प्रमाणात लाळ गळते. जनावराला चारा खाण्यास त्रास होतो, चालताना वेदना होतात आणि दूध देणाऱ्या जनावरांच्या दूध उत्पादनात मोठी घट होऊ शकते. वासरे व लहान जनावरांमध्ये हा आजार गंभीर स्वरूप धारण करू शकतो.
पावसाळ्यात गोठ्यात ओलावा, चिखल आणि अस्वच्छता वाढल्याने पशुपालकांनी गोठ्याची स्वच्छता आणि निर्जंतुकीकरणाकडे विशेष लक्ष द्यावे. बाहेरून नवीन जनावरे खरेदी केल्यास ती थेट कळपात मिसळू नयेत. आजारी किंवा संशयित जनावराला इतर जनावरांपासून वेगळे ठेवावे. आजारी जनावरांची ने-आण तसेच बाधित भागातून जनावरांची अनावश्यक वाहतूक टाळावी. चारा, पाणी आणि जनावरांच्या संपर्कात येणारी साधने स्वच्छ ठेवावीत. आजाराची लक्षणे दिसल्यास घरगुती उपचार करण्याऐवजी तातडीने जवळच्या पशुवैद्यकीय दवाखान्याशी संपर्क साधावा. FMD नियंत्रणासाठी बाधित जनावरांचे विलगीकरण, हालचालींवर नियंत्रण आणि स्वच्छता यांना महत्त्व आहे.
लाळ्या-खुरकूतपासून संरक्षणासाठी लसीकरण हा सर्वात प्रभावी प्रतिबंधात्मक उपाय मानला जातो. केंद्र सरकारच्या पशुधन आरोग्य कार्यक्रमानुसार FMD प्रतिबंधासाठी नियमित लसीकरण केले जाते आणि सर्व संवेदनशील जनावरांना साधारणपणे सहा महिन्यांच्या अंतराने लस देण्याची व्यवस्था आहे. लहान वासरांचे प्राथमिक लसीकरण साधारण 4 ते 5 महिन्यांच्या वयात केले जाते; त्यानंतर पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या सल्ल्यानुसार पुढील डोस दिले जातात. लसीकरणापूर्वी जनावरांची आरोग्यस्थिती तपासून, अधिकृत पशुवैद्यकीय यंत्रणेमार्फत आणि योग्य पद्धतीने लस देणे आवश्यक आहे.
दरम्यान, नित्रुड परिसरातील पशुपालकांनी 13 ऑगस्ट ते 29 सप्टेंबरदरम्यान सुरू असलेल्या लसीकरण फेजचा लाभ घ्यावा आणि आपल्या जनावरांचे लसीकरण झाले आहे की नाही याची खात्री करावी, असे आवाहन पशुवैद्यकीय अधिकारी संजय राठोड यांनी केले आहे. लसीकरणाची नोंद पशु आरोग्य कार्डमध्ये ठेवणे, पुढील लसीकरणाची तारीख लक्षात ठेवणे आणि आजाराची लक्षणे दिसताच पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांना माहिती देणे महत्त्वाचे आहे. नियमित लसीकरण, स्वच्छ गोठा, आजारी जनावरांचे विलगीकरण आणि अनावश्यक जनावरांची वाहतूक टाळणे या चार उपायांमुळे लाळ्या-खुरकूतचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
